رضا غدیرزاده طوسی، پژوهشگر و مدرس در حوزه گردشگری، رئیس کمیسیون بازرسی جامعه حرفهای هتل آپارتمان داران خراسان رضوی در یادداشتی نوشت: در بسیاری از اسناد و فهرستهای رسمی، نام روستای شمخال در شهرستان قوچان به عنوان روستای هدف گردشگری ذکر شده است، عنوانی که در نگاه نخست، نویدبخش توجه، برنامهریزی و سرمایهگذاری برای توسعه محلی است. اما کافی است یک روز در کوچههای همین روستا قدم بزنیم، با دهیار، اعضای شورا و مردم محلی گفتوگو کنیم و از نزدیک زندگی روزمره ساکنان را ببینیم تا فاصله میان عنوان رسمی و واقعیت میدانی آشکار شود.
شمخال در مجاورت یکی از شناختهشدهترین جاذبههای طبیعی شمال خراسان رضوی قرار گرفته است. دره شمخال در فصلهای بهار و تابستان گردشگران زیادی را به منطقه میکشاند، گردشگرانی که برای دیدن طبیعت، پیادهروی، عکاسی و تجربه فضای کوهستانی راهی این ناحیه میشوند. اما پرسش اصلی این است که سهم خود روستا و مردم آن از این رفتوآمد گسترده چیست؟
واقعیت این است که روستای شمخال بیش از آنکه مقصد گردشگری باشد، به گذرگاهی برای رسیدن به جاذبه طبیعی دره شمخال تبدیل شده است. گردشگر میآید، از دره بازدید میکند و میرود، بیآنکه پیوند معناداری با اقتصاد محلی برقرار شود. نه شبکهای منسجم از خدمات محلی شکل گرفته، نه اقامتگاه و پذیرایی متناسب با ظرفیت منطقه توسعه یافته، نه صنایعدستی و محصولات بومی روستا در مسیر گردشگری روستایی جایگاهی پیدا کردهاند. در چنین شرایطی، عنوان هدف گردشگری بیشتر بر روی کاغذ معنا دارد تا در زندگی مردم.
مشکلات پایهای روستا نیز این فاصله را عمیقتر میکند. شمخال با خشکسالی و محدودیت منابع آب دستوپنجه نرم میکند. فقر و شکنندگی معیشت در زندگی بخشی از خانوارها دیده میشود. نبود مدرسه بالاتر از کلاس پنجم ابتدایی، خانوادهها را با نگرانی جدی درباره آینده فرزندانشان روبهرو کرده است. حتی نبود نانوایی در روستا، مسئلهای ساده اما بسیار تعیینکننده است؛ هم برای مردم محلی و هم برای گردشگرانی که در فصلهای پرتردد به منطقه میآیند. وقتی روستایی برای تهیه نان روزانه خود با مشکل مواجه است، چگونه میتوان انتظار داشت میزبان شایسته و پایدار گردشگری باشد؟
مسئله شمخال فقط کمبود امکانات نیست؛ مسئله اصلی، نبود پیوند میان نامگذاری و اقدام عملی است. روستای هدف گردشگری بودن باید به معنای اولویت در زیرساخت، آموزش، توانمندسازی جامعه محلی، حمایت از کسبوکارهای کوچک، ساماندهی مسیرهای گردشگری و حفظ منابع طبیعی باشد. اگر این عنوان نتواند کیفیت زندگی مردم را بهبود دهد، فرصتهای درآمدی ایجاد کند و امید به ماندگاری در روستا را افزایش دهد، در نهایت به برچسبی بیاثر تبدیل میشود.
روستای شمخال، امروز بیش از هر چیز به برنامهای واقعی نیاز دارد؛ برنامهای که از دل نیازهای مردم آغاز شود، نه از فهرستهای اداری.
گردشگری روستایی زمانی عامل توسعه است که مردم محلی از آن سهم داشته باشند. در غیر این صورت، گردشگر میآید و میرود، اما روستا همچنان با همان مشکلات قدیمی تنها میماند.
انتهای پیام/
نظر شما